Dziecko na walizkach – czyli o opiece naprzemiennej

Coraz więcej rodziców po rozstaniu rozważa opiekę naprzemienną jako model wykonywania władzy rodzicielskiej. W teorii brzmi ona jak rozwiązanie najbardziej sprawiedliwe – przecież dziecko wychowuje się przy równym udziale matki i ojca, zachowując stałą relację z obojgiem rodziców. W praktyce jednak jest to jeden z najbardziej wymagających modeli rodzicielstwa po rozwodzie.

Opieka naprzemienna polega na tym, że dziecko przebywa naprzemiennie u każdego z rodziców, a oboje aktywnie uczestniczą w jego codziennym życiu, wychowaniu i podejmowaniu decyzji. Oznacza to dwa centra życiowe dziecka – dwa domy, dwa zestawy ubrań, dwa plany dnia, często również dwa odmienne style wychowawcze.

Choć takie rozwiązanie może sprzyjać budowaniu silnej więzi z obojgiem rodziców, Sądy podchodzą do niego z dużą ostrożnością. Dlaczego? Opieka naprzemienna wymaga wyjątkowo wysokiego poziomu współpracy, komunikacji i wzajemnego zaufania – nawet mimo zakończenia relacji.

Kiedy Sąd może ustanowić opiekę naprzemienną?

Najczęściej dzieje się to wtedy, gdy rodzice są zgodni co do najważniejszych kwestii dotyczących wychowania dziecka. Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim dobro dziecka, a nie oczekiwania samych rodziców. Kluczowe znaczenie ma więc to, czy dziecko będzie mogło funkcjonować w stabilnym i przewidywalnym środowisku, bez ciągłego napięcia pomiędzy rodzicami.

Kiedy Sąd powie „to się nie uda”?

Nie każda sytuacja rodzinna pozwala na wprowadzenie opieki naprzemiennej. Sąd może odmówić jej ustanowienia zwłaszcza wtedy, gdy między rodzicami istnieje poważny i trwały konflikt, rodzice nie potrafią komunikować się w sprawach dotyczących dziecka, miejsca zamieszkania rodziców są znacznie oddalone od siebie, organizacja szkoły, zajęć dodatkowych i życia dziecka byłaby nadmiernie utrudniona, dziecko jest małe i wymaga większej stabilizacji przy jednym wiodącym opiekunie, samo dziecko wyraża wyraźny sprzeciw wobec takiego modelu opieki.

Niewątpliwie wielu rodziców chce opieki naprzemiennej, ale jednocześnie nie potrafi spokojnie ustalić, kto odbierze dziecko z treningu albo kupi buty na wycieczkę szkolną.

Sąd ocenia bowiem nie tylko deklaracje rodziców, ale przede wszystkim ich faktyczną zdolność do współpracy. Jeżeli rodzice nie są w stanie porozumieć się w podstawowych kwestiach organizacyjnych, sąd może uznać, że model opieki naprzemiennej będzie źródłem dodatkowego stresu dla dziecka, a nie rozwiązaniem służącym jego dobru.

A co z alimentami?

Co do zasady, jeśli rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem w równym zakresie, również koszty jego utrzymania powinny być ponoszone proporcjonalnie przez obie strony. Zdarza się więc, że Sąd pozostawia rodzicom obowiązek samodzielnego pokrywania wydatków podczas sprawowania opieki nad dzieckiem, bez zasądzania alimentów. Takie rozwiązanie najczęściej pojawia się wtedy, gdy rodzice są zgodni i zawierają porozumienie rodzicielskie.

W przypadku konfliktu lub wyraźnej różnicy w sytuacji finansowej rodziców, Sąd może zasądzić alimenty nawet przy ustanowieniu opieki naprzemiennej. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których jeden z rodziców osiąga znacząco wyższe dochody. Celem Sądu pozostaje bowiem zapewnienie dziecku porównywalnego standardu życia w obu domach.

Przy ustalaniu wysokości alimentów Sąd bierze pod uwagę fakt, że drugi rodzic ponosi bieżące koszty utrzymania dziecka podczas sprawowania swojej części opieki.

Jeśli rozważasz taki model opieki warto w pierwszej kolejności podjąć próbę wypracowania wspólnego stanowiska w drodze mediacji lub negocjacji. Porozumienie rodziców znacząco zwiększa szanse na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd i przede wszystkim pozwala ograniczyć stres dziecka związany z konfliktem dorosłych.

Jeżeli natomiast osiągnięcie kompromisu okazuje się niemożliwe warto skonsultować swoją sytuację z adwokatem, który pomoże ocenić, czy opieka naprzemienna w konkretnym przypadku rzeczywiście będzie rozwiązaniem zgodnym z dobrem dziecka.

Magdalena Rosiak
Adwokat, mediator sądowy
ul. Sienkiewicza 67 lok. 3
09-402 Płock
669-996-637 lub 507-177-989