Niepodległość nie jedno ma imię

niedziela, 9 listopada 2025 dr Wojciech Wasilewski, felieton, Święto Niepodległości, wolność

Świętujemy, po raz kolejny odzyskanie przez Polskę Niepodległości. Ustanowienie Narodowego Święta Niepodległości wynikało z potrzeby upamiętnienia rocznicy odzyskania niepodległego bytu państwowego oraz walk pokoleń Polaków o wolność i niepodległość. Niepodległość nie powinna być jednak utożsamiana jedynie z wrogim, świadomym i nieakceptowalnym przez nas lub prawo międzynarodowe, zajęciem terytorium naszego kraju przez inne państwo.

W encyklopedycznym rozumieniu “Niepodległość – to niezależność jednego państwa (narodu) od innych państw w sprawach wewnętrznych, takich jak wykonywanie przez nie zwierzchnictwa terytorialnego i prawa do normowania stosunków wewnętrznych oraz w stosunkach zewnętrznych, a więc zdolność do samodzielnego, niezależnego od jakiegokolwiek podmiotu występowania w stosunkach międzynarodowych” (PWN).

Z kolei słownik określa niepodległość, jako cechę państwa lub narodu, które nie zależą pod względem politycznym od innego państwa lub narodu (WSJP). Niepodległość to w końcu, ustanowienie narodu jako władzy zwierzchniej w Rzeczypospolitej Polskiej. To również nienaruszalność swojego terytorium, zapewnienie wolności i praw człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, ochrona dziedzictwa narodowego i korzystania z dóbr kultury, będącej źródłem tożsamości narodu polskiego, jego trwania i rozwoju. Niepodległość to również, a może przede wszystkim, możliwość swobodnego i powszechnego korzystania z konstytucyjnych praw i wolności. Do jednych z podstawowych można zaliczyć: ochronę życia, wolności
i nietykalności osobistej; równość wobec prawa; ochrona życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz prawo do decydowania o swoim życiu osobistym; wolność tworzenia i działania partii politycznych, związków zawodowych, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji; ochrona i opieka małżeństwa, rodziny i rodzicielstwa; wolności działalności gospodarczej i ochrona własności prywatnej. Prawom tym przyświeca zasada z której wynika, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych (Konstytucja RP). Możliwość korzystania z tych praw, to również niepodległość państwa i jego obywateli.

Niepodległość nie jest jedynie stanem, a już na pewno stanem permanentnym, jest również procesem, który dzieje się tu teraz, nakładem i aktywnością państwa i jego obywateli. Główną misją i celem tego procesu jest zbudowanie optymalnej odporności na zagrożenie utraty lub ograniczenia niepodległości, w danej rzeczywistości polityczno-społeczno-gospodarczej, wynikającej ze stosunków międzynarodowych i powiązań finansowych.

Obecnie najczęściej podnoszonym zagrożeniem jest możliwość ewentualnego konfliktu militarnego, który to jednoznacznie wiąże się z ryzykiem utraty całkowitej lub częściowej niepodległości. Czy jednak nie mamy aktualnie do czynienia z innymi rodzajami zjawisk, które w sposób pośredni lub bezpośredni wpływają na zdolność państwa do samostanowienia, a społeczeństwo na możliwość korzystania z praw podstawowych.

Należy zauważyć, że Polska będąca stroną stosunków międzynarodowych i członkiem szeregu organizacji zewnętrznych (finansowych, politycznych itd.), już przez samo to, pozbyła się pełnej niepodległości w istocie rozumienia tego pojęcia. Jednak zakładając, że akces państwa wynikał z dobrej i niczym nie ograniczonej woli społeczeństwa i jego przedstawicieli, że wybory te były świadome i dążyły do realizacji interesów państwa, można przejąć z pewnej perspektywy, iż fakt ten nie narusza jednak naszej niepodległości. Jest jednak obecnie szereg innych zjawisk, które jako społeczeństwo i państwo nie akceptujemy. Nie wynikają one z naszych potrzeb i celów, a wręcz przeciwnie, i co więcej bywają nam narzucane przez działania pozaprawne, nie rzadko i w dużej mierze przez podmioty zewnętrzne lub inne państwa. Nasz kraj ponownie boryka się z wzrostem aktywności międzynarodowych zorganizowanych grup przestępczych i grup innych narodowości działających na terenie naszego kraju; jesteśmy w nieustającej walce ideologicznej w obszarze cyberprzestrzeni oraz ofiarami nieuczciwych praktyk handlowych, których źródła w zdecydowanej większości pochodzą spoza naszego kraju; od wielu lat nasz kraj stał się jednym z tych, które przyciąga do siebie ludzi z innych narodowości lub etnicznie obcych, ze swoją kulturą, religią i tradycją; nie ustał również problem z nielegalną a wręcz wrogą emigracją graniczną, która to jest inspirowana i koordynowana przez Białoruś i Rosję.

Jak już wspomniano, często się to również podkreśla, niepodległość to nie jedynie stan i dany raz na zawsze. To również proces w realizację którego, powinniśmy być zaangażowani wszyscy. Obowiązkiem obywatela polskiego jest wierność Rzeczypospolitej Polskiej oraz troska o dobro wspólne, jak stanowi Konstytucja. Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów oraz świadczeń publicznych. Obowiązkiem obywatela polskiego jest również obrona Ojczyzny. Są jednak Ci, którzy z własnych przekonań oraz obowiązku na straży niepodległości stoją nieustannie.

Każdego dnia kilka tysięcy żołnierzy, spośród 210 000 żołnierzy różnych formacji, stoi na straży bezpieczeństwa granic. Jako Zgrupowania Zadaniowe i Komponent Obrony Pogranicza, wykonują zadania patrolowe i rozpoznawcze, bezpośrednio chroniąc naszej niepodległość terytorialnej oraz eliminując zewnętrzne zagrożenia, mogące godzić w spokój i porządek publiczny. W działaniach tych współpracują ze Strażą Graniczną. Obecnie prawie 16 000 formacją, chroniącą naszych granic na morzu, lądzie i w powietrzu. Wojsko poprzez budowanie zdolności i gotowości oraz udział w misjach międzynarodowych, wypełniając w ten sposób, przyjęte na siebie zobowiązania sojusznicze, kreując wsparcie innych dla naszego bezpieczeństwa. Każdej doby prawie 100 000 policjantów, narażając nie rzadko swoje zdrowie, życie, często kosztem swoich najbliższych, stoi na straży porządku prawnego, a poprzez to możliwości korzystania przez nas z praw i wolności. W każdej minucie polskie służby specjalne Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencja Wywiadu, Służba Wywiadu i Kontrwywiadu Wojskowego, jak również szereg innych służb, zwłaszcza z dziedziny bezpieczeństwa cybernetycznego, monitorują wszelkie faktyczne i potencjalne zagrożenia.