Dwa średniowieczne pergaminy wróciły do Płocka
Do zasobu Archiwum Diecezjalnego w Płocku ponownie trafiły dwa pergaminy datowane na XIII i XIV wiek. Zostały one oficjalnie przekazane bp. Szymonowi Stułkowskiemu 1 grudnia br., podczas spotkania w Kurii Diecezjalnej, przez metropolitę warszawskiego abp. Adriana Galbasa.
Dokumenty od 2006 roku znajdowały się w Archiwum Archidiecezjalnym Warszawskim, gdzie pełniły funkcję depozytu. Metropolita warszawski, odnosząc się do jubileuszu 950-lecia diecezji płockiej, podkreślił, że nadszedł odpowiedni moment, aby pergaminy wróciły do miejsca swojego pochodzenia.
Archidiecezja warszawska udzieliła im schronienia, ale było ono jedynie czasowe. Dzisiaj wróciły do domu. Cieszę się, że po wieloletniej wędrówce pozostaną w Płocku i będą służyć badaczom oraz wszystkim zainteresowanym historią – powiedział.
Spotkanie rozpoczęło się od słowa bp. Szymona Stułkowskiego, który podkreślił znaczenie tego gestu.
Ogromnie jestem wdzięczny abp. Galbasowi za decyzję o przekazaniu tych dokumentów. Dla historii naszej diecezji ich wartość jest nie do oszacowania. Są bezcenne – zaznaczył biskup płocki.
Dr Anna Salina z Instytutu Historii PAN, która brała udział w pracach zespołu badającego pergaminy w warszawskim archiwum, omówiła znaczenie przekazywanych dokumentów. Odczytano również ich treść. Następnie dokonano formalnego przekazania pergaminów i podpisano dokumentację zwrotu.
Pergaminy zostały odzyskane w 2006 roku dzięki niemieckiemu pasjonatowi historii z Grünstadt, który rozpoznał ich pochodzenie i dopilnował aby powróciły do Polski. Dokumenty, najprawdopodobniej wywiezione podczas II wojny światowej, trafiły następnie do kard. Józefa Glempa, ówczesnego prymasa Polski, który polecił umieścić je w Archiwum Archidiecezjalnym Warszawskim. Po analizach przeprowadzonych w Warszawie potwierdzono, że przed wojną stanowiły część zbiorów płockiego archiwum, co umożliwiło ich zwrot.
Starszy z dokumentów, datowany na 1289 rok, jest wyrokiem kończącym spór pomiędzy biskupami płockim i chełmińskim dotyczący jurysdykcji na terenie ziemi chełmińskiej. Drugi pergamin, z 1347 roku, ma charakter zbliżony do aktu notarialnego i reguluje – w porozumieniu z książętami mazowieckimi – kwestie zwrotu oraz dzierżawy dóbr należących do biskupstwa płockiego.
Po latach przechowywania poza Mazowszem oba pergaminy ponownie zasilają zbiory Archiwum Diecezjalnego w Płocku. Jak podkreśla ks. dr Bartosz Leszkiewicz, nowy dyrektor placówki, ich wartość ma wymiar nie tylko naukowy, lecz także tożsamościowy. – Ich treść nie wnosi nowych ustaleń, ale powróciły na właściwe miejsce. Stanowią nieodłączny fragment dziedzictwa diecezji – zaznaczył.
W uroczystości wzięli udział m.in. bp Arkadiusz Okroj z Torunia, gdzie w 1289 roku spisano jeden z pergaminów, a także biskup pomocniczy diecezji płockiej Mirosław Milewski oraz biskup senior Piotr Libera.
Ilona Krawczyk-Krajczyńska / diecezja płocka
